Bạn có từng thất vọng, chán nản vì mình vẽ một bức tranh theo ảnh mẫu nhưng mãi chẳng giống?
Nếu câu trả lời là “có”, thì Chao muốn ôm bạn một cái và cho bạn biết rằng: Bạn đang tự đặt lên vai mình một áp lực hoàn toàn không cần thiết.
Vẽ tranh thông qua ảnh mẫu là điều rất nhiều người thường làm. Mặc dù mẫu thật cho phép chúng ta quan sát và đánh giá chủ thể tốt hơn, tuy nhiên đôi lúc giới hạn về thời gian, khoảng cách, chi phí,… lại không cho phép. Chao thường luyện vẽ tranh qua ảnh chụp và nhiều họa sĩ khác cũng vậy.
Trong hội họa, ảnh tham chiếu (ảnh mẫu/ reference image) chưa bao giờ là chuẩn mực để sao chép. Nhiều người mới bắt đầu thường ngầm mặc định một “quy chuẩn” sai lầm: Vẽ càng giống ảnh mẫu 100% thì mới là vẽ đẹp, vẽ đúng. Hôm nay mọi người hãy cùng Chao đập tan tư duy sai lệch này để việc cầm bút trở nên nhẹ nhàng hơn nhé!
1. Vai trò thực sự của ảnh tham chiếu là để quan sát
Hình ảnh máy ảnh chụp lại là sự ghi nhận vật lý của ống kính. Còn bức tranh bạn vẽ ra là sự tái hiện thế giới qua bộ lọc tâm hồn và đôi mắt của chính bạn.
Nếu mục tiêu duy nhất là tạo ra một hình ảnh giống hệt thực tế đến từng chi tiết nhỏ nhất, người ta chỉ cần bấm máy máy ảnh hoặc dùng máy in là xong. Ảnh tham chiếu ra đời chỉ đóng vai trò là một “người chỉ đường”. Nó cung cấp cho bạn thông tin về:
- Cấu trúc và tỷ lệ cơ bản của vật thể.
- Hướng đi của ánh sáng và vùng bóng đổ.
- Gợi ý về tông màu tổng thể.
Việc của chúng mình không phải là biến đôi tay mình thành một chiếc máy photocopy, mà là dùng ảnh tham chiếu để học cách quan sát, sau đó “dịch” những thông tin đó thành ngôn ngữ hội họa của riêng bạn.
Tuy nhiên, đôi lúc ảnh chụp cũng chưa chắc đã “chuẩn” để bạn có thể vẽ theo. Máy ảnh không nhìn thế giới giống như mắt người. Mắt và não chúng ta có thể tự điều tiết để cho ra cái nhìn đúng nhất về vật thể, còn máy ảnh lại không. Ảnh chụp có thể bị cháy sáng, sập tối, méo góc,… làm sai lệch không gian. Lúc này ảnh tham chiếu chỉ có thể cung cấp cho chúng mình một góc nhìn. Điều bạn cần làm chính là dùng tư duy hội họa để nâng cấp góc nhìn thực tế dựa trên ảnh chụp.
2. Copy, study và sáng tạo: Bạn đang ở đâu?
Để không bị bối rối khi dùng ảnh mẫu, bạn cần hiểu rõ 3 khái niệm cực kỳ quan trọng này:
- Copy (Chép tranh máy móc): Là khi bạn cố gắng nhái lại từng nét vẽ, từng mảng màu của người khác hoặc của ảnh chụp mà không cần suy nghĩ. Bạn chỉ cố làm sao cho “giống”, nhưng bộ não hoàn toàn không ghi nhớ hay hiểu tại sao chỗ đó lại có vệt sáng hay mảng tối đó.
- Study (Luyện tập/Nghiên cứu): Bạn dùng ảnh mẫu để học một kiến thức cụ thể. Ví dụ: Hôm nay bạn vẽ bức ảnh này chỉ để “Study” cách ánh sáng xuyên qua chiếc lá, hoặc “Study” cách phối màu bầu trời chiều. Bạn có quyền giản lược các chi tiết thừa, chỉ tập trung phân tích và ghi nhớ nguyên lý.
- Sáng tạo (Creation): Bạn lấy cảm hứng từ ảnh mẫu nhưng chủ động thay đổi băng nhiều cách như đổi bảng màu theo mood cá nhân, thêm bớt chi tiết, thay đổi góc nhìn hoặc biến tấu theo phong cách riêng (Style) của mình.
Với những người mới tập vẽ, Chao khuyên bạn nên tập trung vào Study thay vì Copy. Hãy hỏi “tại sao?” cho các chi tiết thay vì chỉ hỏi “vẽ sao cho giống?”. Nếu có thể, hãy luyện mắt quan sát và phân tích trên mẫu thật nhiều hơn nhé!
3. Quy trình 3 bước “Xử lý ảnh mẫu” trước khi đặt cọ
Thay vì lao vào vẽ ngay và rơi vào cái bẫy “sao chép”, Chao gợi ý cho bạn Checklist 3 bước cực đơn giản này trước khi vẽ:
Bước 1 – Lọc rác: Nhìn vào ảnh mẫu và tự hỏi: “Chi tiết nào rườm rà làm rối tranh?” (dây điện, rác thải, vệt bẩn, người qua đường). Dũng cảm gạch bỏ chúng ra khỏi bức tranh của bạn.
Bước 2 – Chọn điểm trùm: Xác định 1 điểm duy nhất trong ảnh làm “nhân vật chính” (ví dụ: góc mái nhà cổ, một bông hoa nổi bật). Chỗ đó bạn sẽ vẽ sắc sảo nhất, còn các vùng xung quanh vẽ buông lỏng hoặc làm mờ bớt.
Bước 3 – Thay mood màu: Đừng gò ép bản thân phải pha ra chính xác 100% mã màu như ảnh. Nếu ảnh mẫu mang tone xanh lá trầm buồn, nhưng hôm nay tâm trạng bạn đang vui, hãy mạnh dạn đẩy sắc cam, vàng tươi sáng hơn để thể hiện cảm xúc cá nhân.
4. Nghệ thuật của cảm xúc
Nhìn vào dòng chảy lịch sử của hội hoạ, không ít danh hoạ đã ghi dấu ấn bằng phong cách riêng độc đáo.
Những cây tuyết tùng hay bầu trời sao của Van Gogh chưa bao giờ giống với một bức ảnh chụp thực tế. Cây cối trong tranh ông không đứng yên; chúng xoắn xược, vươn vút lên không trung như những ngọn lửa xanh. Ông dùng màu sắc rực rỡ và những nét cọ dày, cuồn cuộn để trút toàn bộ sự cuồng nhiệt, nỗi đau và tình yêu mãnh liệt của mình vào tranh.
Claude Monet hoạ cảng biển Le Havre trong sương sớm với những nét cọ nhanh, nguệch ngoạc, loang lổ ánh mặt trời đỏ rực phản chiếu trên mặt nước. Bức tranh trong triển lãm đầu tiên đã khiến nhà phê bình Louis Leroy mỉa mai viết trong tạp chí Le Charivari: “Ấn tượng” – bởi ông cho rằng nó cẩu thả, mới chỉ ở giai đoạn phác thảo thô sơ chứ chưa phải là một tác phẩm hoàn chỉnh.
Máy ảnh ghi lại hình ảnh của thế giới. Còn danh họa ghi lại cách họ cảm nhận về thế giới. Những bức ảnh đẹp chỉ nên là động lực để chúng mình bắt đầu. Đừng bắt đôi tay phải làm công việc của một chiếc máy in. Hãy để các bức tranh lên tiếng về cách bạn nhìn nhận cái đẹp nhé!
CÙNG PAINT WITH CHAO NÂNG TẦM TƯ DUY HỘI HỌA:
Học kỹ thuật đi nét hay blend màu chỉ là bước đầu, rèn luyện tư duy quan sát và cách thả hồn vào tác phẩm mới là chìa khóa giúp bạn gắn bó lâu dài với hội họa.
Nếu bạn đang tìm kiếm một môi trường học vẽ không áp lực, được hướng dẫn bài bản từ tư duy đến thực hành, hãy tham khảo ngay các bài viết hướng dẫn quan sát và tư duy hội họa tại Blog của Paint with Chao nhé!
👉 Khám phá thêm các bài viết về tư duy hội họa: Tại đây
👉 Đăng ký khóa học màu Gouache cho người mới bắt đầu: Tại đây
